≡ Menu

Cara Tanam Pokok Durian Dari Kajian Universiti Putra Malaysia (UPM)

Cara Tanam Pokok Durian

Gambar: Utusan Online

1. PENDAHULUAN – CARA TANAM POKOK DURIAN

Nama biasa: Durian
Nama Saintifik: Durio zibethinus Murr
Keluarga: Bombacaceae @ Malvaceal

i. Asal Usul Durian

Durian merupakan sejenis buah-buahan tempatan yang paling digemari oleh setiap lapisan masyarakat di negara ini. Ada yang berpendapat, bahawa spesis yang dikatakan berasal dari kepulauan borneo kerana ianya banyak didapati tumbuh liar di dalam hutannya dan telah ditanam di Semananjung Malaysia dan tersebar luas di Asia Tenggara.

Pada asalnya durian merupakan buah hutan yang dipungut dan disebarkan oleh haiwan dan orang asli tetapi kini ianya telah tersebar luas ke seluruh negara. Nama saintifik bagi durian ialah Durio zibethinus.

  • Perkataan “Durio” diambil dari nama durian.
  • Perkataan “zibethinus” pula diambil dari bahasa itali “zibetto atau Civet” yang bermaksud bau yang kuat.
  • Istilah durian pula mungkin berpunca daripada bentuk buah yang berduri.

Anak Pokok Durian Musang King

Gambar: D’laman Hijau Nursery

ii. Sifat Botani Tanaman

a) Pokok

Pokok durian yang tumbuh dalam keadaan semulajadi yang boleh mencapai 20 m hingga 45 m. Bagi pokok durian cantum ketinggian pokok selalunya tidak melebihi 20m. Sebaran kanopi pokok diantara 10 m –12 m.

b) Daun

Daun durian adalah ringkas, berselang, susunan daun berkeadaan bertentangan dan saiz daun berukuran 6 – 22 cm dan 2.5 cm – 8 cm lebar. Di bahagian atas permukaan licin dan sebelah bawah daun kasar iaitu berwarna perak, kelabu atau kekuningan. Hujung daun berbentuk dempak tirus dan tulang daun dibahagian bawah permukaan daun jelas kelihatan.

c) Bunga

Bunga durian akan keluar dicelah-celah bekas ketiak daun pada dahan-dahan yang matang. Satu jambak bunga mempunyai kira-kira 20 atau lebih bunga. Bunganya berukuran 5 –7 cm panjang dan berbau seperti susu masam.

d) Buah

Buah durian mempunyai pelbagai bentuk mengikut klon iaitu bentuk bulat, oval, oblong, ovat dan pyriform. Dari segi warna pula, kebanyakkan buah durian berwarna hijau, perang, hijau keperangan, dan hijau gangsa mengikut varieti serta diselaputi oleh duri-duri yang tajam. Buah durian mempunyai isi yang berwarna putih, putih kekuningan, kuning keputihan, kuning oren, oren dan oren kemerahan mengikut jenis klon. Jangkamasa buah durian gugur kira-kira 90 – 130 hari selepas bunga berkembang.

Cara Tanam Pokok Durian Musang King Gergasi

Gambar: New Malaysian Post

iii. Keperluan Agroklimatik

a) Iklim

Durian memerlukan suhu diantara 17 oC hingga 32 oC dan taburan hujan 1700 mm hingga 4060 mm setahun. Pokok durian tidak tahan kemarau panjang. Walaubagaimanapun, pokok durian memerlukan musim kemarau yang pendek iaitu 2 hingga 8 minggu dengan taburan hujan yang rendah untuk mengalakkan pengeluaran bunga.

b) Tanah

Pokok durian boleh tumbuh diatas pelbagai jenis tanah dan tanah lom liat berpasir yang mempunyai saliran yang baik didapati sangat sesuai untuk pentumbuhan dan penghasilan buah yang berkualiti. Bagi jenis tanah gambut dan tanah bris adalah tidak sesuai untuk tanaman durian. Sistem saliran yang tidak sempurna hendaklah dielakkan kerana akar durian sangat sensitif terhadap air yang bertakung. Ia akan menggalakkan serangan penyakit akar dan batang iaitu Phytophthora palmivora. Tanah yang mempunyai pH 6 hingga 7 adalah sesuai. Kawasan yang cerun landai dan rata adalah baik untuk durian tetapi kawasan cerun 18 darjah adalah tidak sesuai.

iv. Jenis Klon Varieti

Pendebungaan kacuk adalah penting bagi memastikan pengeluaran buah kerana durian umumnya bersifat tidak serasi sesama sendiri. Kombinasi klon yang sesuai boleh dilakukan berdasarkan klon durian yang dikenalpasti.

Varieti% yang ditanamSifat
D7,D8, D9930Cepat berbuah < 100 hari
D2, D2450Sederhana cepat 100 – 115
D16,D12520Lambat berbuah > 115 hari

Jabatan Pertanian telah mendaftar lebih daripada 190 klon durian sejak 1934. Sehingga kini hanya 7 klon sahaja yang disyorkan untuk penanaman secara komersial di semenanjung Malaysia. Diantara klon-klon yang disyorkan adalah D24, D99, D123, D145, D158, D159, D160 (Durian Musang Queen), D197 (Durian Musang King / Raja Kunyit / Mao Shan Wang), D198 (Durian Kim Hong / Golden Phoenix) dan D169. Berikut adalah perbezaan ciri-ciri klon yang disyorkan.

Ciri-ciriD24D99D123D145D158D159
PokokCepat membesar, sangat sensitif kpd kemarau pada awal pertumbuhan.Jenis dwarf tetapi tahan lasak.Sederhana cepat membesar tetapi tahan lasak.Pertumbuhan sederhana cergas.Pertumbuhan sederhana cergas dan lasak.Pertumbuhan sederhana cergas dan lasak.
BuahBuah berbentuk bujur, hijau hingga hijau keperangan. Saiz sederhana besar, purata 1.5 kg per buah.Buah berbentuk bulat, berwarna hijau kelabu hingga keperangan. Saiz sederhana besar 1.8 kg.Buah berbentuk oblong, berwarna hijau kelabu hingga hijau keperangan, Buah besar, purata berat 2.2 – 3.5 kg.Berbentuk agak bulat. Berwarna hijau dan bersaiz sederhana (1.4 kg)Berbentuk agak bujur. Warna hijau. Bersaiz sederhana hingga besar (1.5-2.5 kg)Berbentuk oblong. Warna hijau kelabu. Saiz besar (3.5 kg)
Isi (Aril)Berwarna kuning susu hingga kuning, bertekstur halus, tebal dan pejal. Rasanya manis, sedikit pahit, beraroma kuat dan berflavor.Berwarna sangat kuning.Isinya bertekstur halus dan tebal. Manis dan beraroma sederhana.Berwarna sangat kuning, tebal dan bertekstur halus. Manis, beraroma baik dan sedap.Berwarna kuning hingga oren. Tebal dan bertekstur pejal. Manis dan mempunyai aroma yang kuat dan sedap.Berwarna kuning pucat hingga kuning. Isinya tebal dan bertekstur halus.Manis, beraroma dan sedap.Berwarna kuning pucat. Isinya tebal dan bertekstur halus. Manis dan aroma sederhana kuat.
KeseluruhanKualiti buah sangat baik. Hasil tinggi dan konsisten (50-150 buah/pok/tah.) bagi pokok berumur 10-15 tahun. Sesuai ditanam di hampir semua kawasan di Semenanjung Malaysia. Kecuali di kawasan yang mempunyai kemarau yang panjang.Kualiti buah sederhana baik. Hasil konsisten (30-120 buah /pok/tah) bagi umur 10-15 tahun.Kualiti buah baik. Hasilnya tinggi dikawasan yang mempunyai musim kering yang nyata (25–90 buah /pokok/tahun)Kualiti buah sangat baik. Pokok matang berhasil 65 buah/pok/tah. Banyak ditanam di Pahang.Kualiti sangat baik di kawasan kering yang nyata. Ditanam di Kedah.Kualiti buah baik di kawasan yang mempunyai musim kemarau yang nyata. Buat masa ini didapati ditanam di Kedah dan Kelantan.

Cara Tanam Pokok Durian Musang King Lumayan

2. PENANAMAN – CARA TANAM POKOK DURIAN

2.1 Bahan Tanaman:

Pokok durian dibiak secara tampang melalui cantuman mata tunas atau baji. Di Malaysia, cara yang biasa digunakan ialah dengan menyediakan anak pokok didalam polibeg yang seterusnya dicantum dan dibesarkan sehingga mencapai spesifikasi yang ditetapkan (Malaysian Standard). Bagi bahan tanaman lanjutan (APM) pokok cantuman dijaga sehingga mencapai ketinggian 1 – 1.5 m di tapak semaian sebelum dipindah ke ladang. Bahan ini digunakan bagi mengurangkan tahap kematian diladang. Cantuman ladang boleh juga diamalkan terutama dikawasan yang curam dimana anak biji ditanam terus ke ladang dan dicantum apabila sesuai.

2.2 Jarak Tanaman:

Sistem penanaman yang lazimnya digunakan ialah sistem empat segi tepat iaitu 10 X 10 m (100 pokok/ha) atau 12 X 12m ( 69 pokok/ha). Menanam secara kontur pada jarak 10 m digunakan bagi kawasan curam.

2.3 Cara Penanaman:

Lubang berukuran 0.6 m X 0.6 m X 0.6 m digali dan dibiarkan selama 2 – 4 minggu. Sebanyak 5 – 10 kg bahan organik berserta 200 g CIRP dimasukkan kedalam lubang tanaman dan digaul rata. Anak pokok ditanam di tengah lubang, ditimbus dan dipadatkan pada pangkalnya.

3. PENYELENGGARAAN – CARA TANAM POKOK DURIAN

3.1 Pengurusan Air
Pokok durian hendaklah diberi air pada musim kemarau supaya pertumbuhan tidak terbantut terutama D24 yang sangat sensitif dengan keadaan kemarau. Pengairan titis atau perencis mikro boleh digunakan untuk menyiram.

3.2 Pembajaan
Program pembajaan yang disyorkan bagi pokok durian adalah seperti berikut:

Peringkat Umur Pokok (tahun)Jenis Baja Kadar
(kg/pokok/ tahun)
Masa Aplikasi
0CIRP
Bahan Organik
0.2
5-10
Semasa menanam
Vegetatif1
2
3
4
5
15 : 15 : 15
atau
15 : 15 : 6 : 4
Bahan Organik
0.5
1.0
2.0
3.0
2 – 4 kg
4 kali setahun (terutama awal musim hujan)
3 kali setahun selepas merumput.
Pengeluaran Hasil6–7
8–10
11 ke atas
12:12:17:2 + TE
atau
13:13:20:2 + TE
Bahan Organik
6
7
8
5–10 kg
3 kali setahun seperti berikut:-
i) ¼ drpd jumlah 1–2 bulan sebelum
berbunga.
ii) ¼ drpd jumlah pada peringkat
awal berputik.
iii) ½ drpd jumlah selepas pungut
hasil.

3.3 Kawalan Rumpai
Pada peringkat awal (pada tahun pertama) pertumbuhan pokok durian, rumput di sekeliling pokok hendaklah selalu dibersihkan setiap kali sebelum dibaja secara manual, bagi pokok yang berumur 2 tahun ke atas tidak digalakkan menggunakan cangkul kerana ianya akan mencederakan akar yang aktif mengambil makanan. Manakala di kawasan pokok durian yang matang, rumput dipotong dalam tempoh sebulan sekali dengan menggunakan Service Cut/Rotaslasher. Jika ada budget yang lebih boleh menggunakan weedmat untuk mengawal rumpai atau rumput liar yang tumbuh.

3.4 Pemangkasan

Pemangkasan dilakukan di peringkat awal pertumbuhan bagi mendapatkan bentuk pokok yang mempunyai batang utama yang tegak dan dan dahan-dahan primer yang bersudut mendatar. Kerja pemangkasan pokok durian bermula selepas 6 bulan ditanam di ladang.

Pemangkasan pokok matang selalunya dibuat selepas musim buah dengan membuang tunas-tunas air yang tidak produktif, dahan-dahan yang patah, layu, berpenyakit disamping memberikan pengudaraan yang baik serta membolehkan pancaran matahari menembusi kanopi.

Jenis pemangkasan yang biasa diamalkan adalah:

  1. Pemangkasan pembentukan batang utama – di awal pertumbuhan.
  2. Pemangkasan penjagaan seperti membuang tunas-tunas air yang tidak produtif, mati dan berpenyakit.Mengurangkan penggunaan racun kimia.

Tujuan pemangkasan ialah:

  • Membentuk dan mengawal pembentukan pokok.
  • Membuang tunas air yang tidak produktif, reput, berpenyakit dan mati.
  • Memberikan ruang pengudaraan yang baik pada pokok.
  • Mengalakkan pengeluaran buah yang banyak, berkualiti dan baik.

3.5 Kawalan Penyakit dan Perosak

a) Penyakit:
Penyakit- penyakit utama bagi durian adalah seperti berikut:

PenyakitTanda-tandaKawalan
Kanker batang
(Phytophthora
palmivora)
Lelehan berwarna coklat keluar dari nekrosis dipangkal batang dan juga boleh menyerang dahan dan akar. Daun yang diserang menjadi coklat dan mati.Kikis kulit batang yang dijangkiti dan sapu dengan bahan aktif metalaksil (Ridomil) atau fosetil aluminium ( Aliette)
Hawar daun
(Rhizoctonia
solani)
Daun yang dijangkiti menjadi perang dan gugur.Guna racun kulat benomyl 0.03% a.i.
Cendawan angin
(Corticum
salmonicolor)
Ranting yang dijangkiti dipenohi dengan maicilia merah jambu Jangkitan terok daun akan gugur dan ranting akan mati.Guna racun kulat berkuprum seperti copper oxychloride a.i. 0.1%.

b) Perosak:
Perosak utama tanaman durian adalah seperti berikut:

PerosakTanda-tandaKawalan
Mudaria
Pengorek buah
(Mudaria
magniplaga)
Serangga dewasa bertelur pada buah muda hingga matang. Larva akanmemakan isi dan mengorek hingga ke biji sebelum korek keluar untuk menjadi pupa.Dimethoate a.i. 0.1%
Monogatus
Pengorek buah
(Monogatus
punctiferalis)
Menyerang kudup bunga,putik buah dan buah yang sedang membesar. Ulat ini memakan bahagian kulit sahaja. Kesan serangan boleh dilihat dengan adanya gumpalan tahi berwarna perang dicelah-celah duri.Dimethoate a.i. 0.1%
Teritip
(Pectenococus sp.)
Pokok yang diserang menjadi pudar dan akan diselaputi oleh kulapuk hitam. Daun menjadi kering dan layu dan terus mati.Dimethoate a.i. 0.1%
Koya (Mealy bugs)Menyerang daun dan bunga tetapi tidak serius.Sembur dengan ‘white oil’pada bahagian yang diserang.
Kumbang platypus
(Platypus capulatus
Chap)
Pokok yang diserang akan kelihatan layu.Di batang pokok akan kelihatan lubang-lubang halus yang banyak dan terdapat habuk yang dikeluarkan dari lubang tersebut.Bahagian batang yang diserang perlu disapu dengan racun jenis sistemik seperti azodrin, rogor dan tamaron.
Pengorek batang
(Batocera gultata
dan Zeuzera
coffeae)
Menyerang ranting dahan tetapi tidak serius Suntik dengan dimethoate.

4. KEMATANGAN DAN MENGUTIP HASIL – CARA TANAM POKOK DURIAN

Cara Tanam Pokok Durian Musang King

Gambar: Era Baru

i. Kematangan:

Pokok durian yang ditanam dari benih cantuman biasanya mengeluarkan hasil pada tahun ke enam selepas ditanam walaupun kadangkala ada pokok yang boleh mengeluarkan hasil pada umur 4 atau 5 tahun selepas menanam. Pokok dari benih anak biji pula mengeluarkan hasil selepas 7 –10 tahun menanam.

ii. Hasil:

Hasil pada peringkat awal pengeluaran adalah tidak menentu dan rendah ( 10 – 60 buah sepokok) dan boleh meningkat kepada 50 – 100 buah/pokok pada umur 10 tahun. Pokok durian yang menjangkau umur 20 tahun atau lebih boleh mengeluarkan hasil sehingga 100 – 200 buah sepokok semusim. Walau bagaimanapun hasil berubah dari tahun ketahun mengikut keadaan cuaca.

iii. Musim Buah:

Pokok durian mengeluarkan hasil yang tidak menentu, iaitu pengeluaran yang tinggi pada satu tahun dan berkurangan pada tahun berikutnya. Di bahagian utara seperti Kedah, Perlis dan Penang. Musim utama ialah dari bulan April hingga Julai sementara dibahagian selatan ialah pada bulan Jun hingga September. Di setengah kawasan dimana terdapatnya musim kemarau pada pertengahan tahun musim berbuah akan jatuh pada hujung tahun iaitu bulan November hingga Januari.

Pokok dokong memerlukan musim kering yang jelas ( 3 – 4 minggu ) untuk pengeluaran bunga. Hujan pada waktu itu boleh memberi kesan kepada pembentukan buah.

iv. Pendebungaan Berbantu:

Pada keadaan biasa dimana beberapa campuran klon ditanam di sesuatu kawasan pendebungaan berbantu tidak diperlukan memandangkan bilangan buah yang keluar adalah tinggi. Jika sekiranya terdapat dimana pada awal penghasilan hanya terdapat kekurangan bunga maka pendebungaan berbantu boleh diamalkan.

v. Penuaian:

Di Malaysia amalan yang biasa ialah dengan membiarkan buah jatuh ke tanah bagi mendapat buah yang matang (optimum) untuk dimakan segar. Buah durian boleh juga dipetik dengan memotong buah apabila mencapai peringkat matang melalui beberapa kaedah dan dibiarkan tangkainya jatuh sebelum digunakan.

5. PENGENDALIAN LEPAS TUAI DAN PENYIMPANAN – CARA TANAM POKOK DURIAN

i. Penyimpanan:

Buah durian yang luruh ke tanah apabila sudah masak boleh disimpan diantara 1 – 4 hari pada suhu ambien (28oC) mengikut klon. Suhu yang rendah (5 – 10oC) boleh memanjangkan tempoh penyimpanan ke 2 – 4 minggu. Buah durian yang hampir matang sepenuhnya hendaklah disimpan pada suhu yang lebih tinggi (15°C) bagi mengelakkan kesan sejukbeku. Pada suhu ambien buah-buah ini boleh disimpan diantara 1 – 2 minggu terpulang kepada peringkat kematangan semasa memotong.

6. RUJUKAN – CARA TANAM POKOK DURIAN

i. Jabatan Pertanian Semenanjung Malaysia (2004). Pakej Teknologi Durian.
ii. http://pertanianmjg.perak.gov.my/bahasa/panduan_durian.htm

BACAAN SETERUSNYA

Cara Tanam Pokok Durian Musang King Gambar: Urban Catalogue Pengenalan Nama Biasa: Durian Nama Saintifik: Durio zibethinus Murr Keluarga: Bombaceae Asal: Durian adalah di...
Cara Pemangkasan Pokok Durian Pemangkasan pokok durian dilakukan di peringkat awal pertumbuhan bagi mendapatkan bentuk pokok durian yang mempunyai batang utama yang tegak dan d...